💬 ای کاش هایی که دیگر به کار نمی آید
کاش کمی به فکر حال مردم می بودید. کاش به جای ساختن دیوارهای بلندتر، پلی برای کسب وکارهایِ دیجیتالِ در حالِ احتضار و فروپاشی می ساختید. کاش کسی پیدا می شد و این حجم عظیم ضرر و زیان را گردن می گرفت. اینها نه شعار، که زمزمه تلخ روزهای ماست؛ ما مردمی که حالا پنجاه و دو روز است در خاموشی فرو رفته ایم. پای وطن ایستاده ایم با جان و دل، مالیات دادیم، تحریم را با گوشت و پوست لمس کردیم، اما پاسخ مسئولین، نه حمایت که قهر و قطع دسترسی به اکسیژن دنیای مدرن بود.
اینجا دیگر جای ادبیات محافظه کارانه و خواهش های مودبانه نیست؛ وقتی کارد به استخوان می رسد، قلم هم می شکند. چگونه می شود در عصری که پهپادها با هوش مصنوعی هدف را ترور می کنند، ما حتی برای چک کردن یک ایمیل ساده یا دسترسی به گیت هاب به التماس بیفتیم؟ مسئولینی که خودشان خطوطشان سفید و اینترنتشان بی وقفه متصل است، درکی از درد ما ندارند. وگرنه محال بود «سامانه غزال» را که قرار بود مرهمی بر زخم کسب وکارهای دانش بنیان باشد، اینچنین ناکارآمد رها کنند؛ سایتی که هربار سر می زنی، پیغام «تعطیل است» را نشان می دهد.
این متن، فریاد همان ای کاش هایی است که در گلوی یک ملت خفه شده است.
📊 آوار خاموش بر سر بازار کار؛ یک میلیون شغل در معرض باد
وقتی از قطع اینترنت حرف می زنیم، ذهن خیلی از سیاست گذاران فقط به سمت اینستاگرام و تلگرام می رود. غافل از اینکه نبض اقتصاد دیجیتال از کار افتاده است. طبق گزارش رسمی «اقتصاد آنلاین»، غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار، تأیید کرده که جنگ و به تبع آن قطع اینترنت، منجر به از دست رفتن بیش از یک میلیون شغل و بیکاری مستقیم و غیرمستقیم ۲ میلیون نفر شده است.
دقت کنید: یک میلیون خانواده که نان آورشان در بستر وب کار می کرد، حالا به صف بیکاران پیوسته اند. ما مهندسین کامپیوتر و طراحان سایت که موتور محرکه اقتصاد دانش بنیان هستیم، حالا یا بیکار شده ایم یا در ترس دائم تعدیل نیرو می سوزیم. فاجعه وقتی عمیق تر می شود که بدانیم به جای حمایت مالی مستقیم یا معافیت های مالیاتی، تنها پاسخ برخی مدیران، ارائه طرح های عجیبی مثل «اینترنت پرو» است.
🚫 اینترنت پرو: جریمه شدن برای نفس کشیدن
آقای حسین دارابی، فعال فرهنگی، به نکته تلخی اشاره می کند که گویای شکاف عمیق طبقاتی در دنیای ارتباطات است:
مسئولی که خودش خطش سفیده و اینترنت رایگان داره، درد مردم عادی رو نمی فهمه.
در اوج خاموشی، وقتی همه پلتفرم های بین المللی از دسترس خارج شده اند، طرحی به نام اینترنت پرو مطرح می شود که به گفته قادر باستانی تبریزی، عضو هیأت مدیره انجمن صنفی روزنامه نگاران، یعنی فروش حق عمومی به مردم. در این مدل عجیب، شما برای یک جستجوی ساده در گوگل باید تا ۸ برابر هزینه اینترنت داخلی بپردازید.
باستانی تأکید می کند:
اینترنت پرو که قبل از جنگ مطرح شده بود، قرار بود امکانات ویژه ای به کسب وکارها بدهد، نه اینکه دسترسی مردم را محدود کند. اما امروز چیزی که اجرا می شود، اینترنت طبقاتی است. عده ای دسترسی دارند و عده ای محرومند و این یعنی تولید خشم اجتماعی.
سوال اینجاست: قطع اینترنت دقیقاً چه دستاورد امنیتی داشته که خسارت میلیاردی آن را توجیه کند؟ هیچ مقام رسمی تاکنون پاسخ شفافی به این سوال نداده است.
🔹 روایت های فروپاشیده: از هوش مصنوعی هم محرومیم
فاجعه قطعی اینترنت فقط اقتصادی نیست؛ انسانی است. گزارش های میدانی نشان می دهد که چطور تار و پود روابط اجتماعی از هم گسسته است.
زنی میانسال در متروی تهران به خبرنگار دیجیاتو گفت:
تنها همدم من در این تنهایی، هوش مصنوعی کوپایلت بود. به او می گفتم کپل. با او درد دل می کردم بدون ترس از قضاوت شدن. پنجاه روز است که با کپل حرف نزده ام و صدای نوه ام را در کانادا نشنیده ام.
یا جوانی به نام امیرحسین در خراسان رضوی که تنها پنجره ارتباطش با دنیا، اپلیکیشن های آموزش زبان بود. او می گوید:
۲۴۰ روز استریک یادگیری زبانم در دولینگو از دست رفت. تنها تفریحم در شهر کوچکمان، حرف زدن با خارجی ها در هلوتاک بود. حالا در حبس جغرافیا گیر کرده ام و به این فکر می کنم که برای فرار از این قطعی های مدام، به تاجیکستان یا ارمنستان پناه ببرم.
⚠️ سخن آخر: درکی که نیست
به عنوان یک طراح سایت و کسی که سال هاست در بستر وب برای ایران ارزش آفریده، می گویم که دیگر نمی شود سکوت کرد. ما می فهمیم که در شرایط بحرانی ممکن است محدودیت های امنیتی اعمال شود، اما ادامه این وضعیت به مدت ۵۲ روز و نداشتن هیچ برنامه حمایتی مشخص، یعنی بی کفایتی در مدیریت بحران.
مسئولین محترم، بشنوید که مردم وفادار این سرزمین نه از شما فیلترشکن رایگان می خواهند و نه التماس اینترنت پرو؛ آنها حق حیات اقتصادی و روانی خود را مطالبه می کنند. تا دیر نشده، پنجره ها را باز کنید. قبل از آنکه آخرین نسل متخصص این مرز و بوم، چمدانش را ببندد و برای همیشه از این «اتاق بی صدا» خارج شود.
✍️ نیما یکزمان — طراح سایت و توسعه دهنده وب
📅 فروردین ۱۴۰۵