اسکیما چیست و چرا اهمیت دارد؟
وقتی درباره سئو صحبت می شود، بیشتر افراد به تولید محتوا، لینک سازی یا سرعت سایت فکر می کنند؛ اما یکی از مهم ترین عواملی که باعث می شود موتورهای جستجو محتوای یک صفحه را بهتر درک کنند، موضوعی به نام اسکیما (Schema Markup) یا داده های ساختاریافته (Structured Data) است.
بسیاری از مدیران سایت تصور می کنند اسکیما فقط برای نمایش ستاره، امتیاز یا سوالات متداول در نتایج گوگل استفاده می شود؛ در حالی که این تنها بخش کوچکی از قابلیت های آن است. وظیفه اصلی اسکیما این است که به موتورهای جستجو توضیح دهد هر بخش از صفحه دقیقاً چه مفهومی دارد و چه ارتباطی با سایر بخش ها برقرار می کند.
در این فصل از آموزش اسکیما، هنوز وارد کدنویسی نمی شویم. ابتدا می خواهیم با طرز فکر صحیح استفاده از اسکیما آشنا شویم؛ زیرا اگر مفهوم آن را درک نکنید، حتی بهترین کدهای آماده هم کمکی به بهبود ساختار سایت شما نخواهند کرد.
پیش نیاز این فصل: تنها آشنایی اولیه با وب سایت و صفحات اینترنتی کافی است. در این بخش نیازی به دانش برنامه نویسی یا سئو پیشرفته ندارید.
قبل از نوشتن حتی یک خط کد
یکی از رایج ترین اشتباهاتی که در آموزش اسکیما دیده می شود این است که آموزش مستقیماً با کدهای JSON-LD آغاز می شود. نتیجه چنین روشی این است که بسیاری از افراد فقط کدها را از یک سایت کپی کرده و در پروژه خود قرار می دهند، بدون اینکه بدانند هر بخش از آن چه وظیفه ای دارد.
در این دوره مسیر آموزش کاملاً متفاوت است. ابتدا یاد می گیریم اسکیما چه مشکلی را حل می کند، چرا گوگل به آن نیاز دارد و چگونه باید به صفحات سایت از دید موتورهای جستجو نگاه کنیم. پس از آن، مرحله به مرحله سراغ پیاده سازی استاندارد خواهیم رفت.
به خاطر داشته باشید که هدف از یادگیری اسکیما، حفظ کردن چند قطعه کد نیست؛ بلکه یادگیری یک روش استاندارد برای معرفی اطلاعات سایت به موتورهای جستجو است.
اسکیما چیست؟
اسکیما یا Schema Markup یک استاندارد جهانی برای توصیف اطلاعات موجود در صفحات وب است. این استاندارد به موتورهای جستجو کمک می کند محتوای صفحه را دقیق تر، سریع تر و با اطمینان بیشتری تفسیر کنند.
اگر بخواهیم خیلی ساده توضیح دهیم، اسکیما مانند یک برچسب راهنما روی اطلاعات سایت عمل می کند. این برچسب ها مشخص می کنند که هر بخش از صفحه دقیقاً چه معنایی دارد؛ برای مثال آیا متن موجود یک مقاله است؟ یک محصول است؟ اطلاعات یک شرکت است یا مشخصات یک شخص؟
بدون اسکیما، گوگل باید با استفاده از الگوریتم های خود مفهوم صفحه را حدس بزند؛ اما با استفاده از داده های ساختاریافته، شما این اطلاعات را به صورت استاندارد در اختیار موتور جستجو قرار می دهید.
به همین دلیل، اسکیما را معمولاً با نام داده های ساختاریافته (Structured Data) نیز می شناسند؛ زیرا اطلاعات صفحه را از حالت متن ساده خارج کرده و به داده هایی تبدیل می کند که برای ماشین ها قابل فهم هستند.
نکته مهم: اسکیما جایگزین تولید محتوای باکیفیت نیست؛ بلکه به گوگل کمک می کند همان محتوای باکیفیت را بهتر درک کند.
چرا اسکیما مهم است؟
یکی از باورهای اشتباه در میان بسیاری از کاربران این است که اسکیما فقط برای نمایش Rich Results مانند ستاره ها، سوالات متداول یا مسیر ناوبری استفاده می شود. اگرچه این قابلیت ها مهم هستند، اما نقش واقعی اسکیما بسیار گسترده تر از این موارد است.
گوگل هر روز میلیاردها صفحه را بررسی می کند. هرچه اطلاعات یک صفحه واضح تر و ساختاریافته تر باشد، موتور جستجو راحت تر می تواند موضوع، موجودیت ها و ارتباط میان بخش های مختلف آن را تشخیص دهد.
برای مثال فرض کنید در سایت خود صفحه ای درباره یک دوره آموزش سئو منتشر کرده اید. اگر فقط متن مقاله را بنویسید، گوگل باید از روی محتوا تشخیص دهد که این صفحه مربوط به یک دوره آموزشی است. اما اگر همان اطلاعات را با اسکیما نیز معرفی کنید، مستقیماً به گوگل اعلام می کنید که این صفحه یک دوره آموزشی است، مدرس آن چه کسی است، ناشر آن کدام سایت است و چه ارتباطی با سایر بخش های سایت دارد.
به همین دلیل، اسکیما را نباید ابزاری برای «فریب گوگل» دانست؛ بلکه باید آن را روشی استاندارد برای شفاف تر کردن اطلاعات سایت در نظر گرفت.
جمع بندی این بخش: اسکیما باعث افزایش رتبه سایت نمی شود، اما می تواند درک گوگل از محتوای شما را بهبود دهد و زمینه استفاده از قابلیت های پیشرفته نتایج جستجو را فراهم کند.
اسکیما از کجا به وجود آمد؟
تا قبل از سال ۲۰۱۱، هر موتور جستجو روش مخصوص خود را برای درک اطلاعات صفحات وب داشت. این موضوع باعث می شد توسعه دهندگان وب برای معرفی دقیق محتوای صفحات، با استانداردهای مختلفی روبه رو شوند و در بسیاری از مواقع نیز موتورهای جستجو برداشت یکسانی از اطلاعات یک صفحه نداشته باشند.
برای حل این مشکل، در ۲ ژوئن ۲۰۱۱ چهار موتور جستجوی بزرگ دنیا شامل Google، Bing، Yahoo و Yandex پروژه ای مشترک با نام Schema.org را معرفی کردند.
هدف از این پروژه ایجاد یک زبان مشترک بود؛ زبانی که صاحبان وب سایت ها بتوانند با استفاده از آن، مفهوم واقعی اطلاعات صفحات خود را برای موتورهای جستجو توضیح دهند؛ نه اینکه موتور جستجو فقط از روی متن، معنی صفحه را حدس بزند.
نکته مهم: اسکیما محصول گوگل نیست؛ بلکه یک استاندارد مشترک میان موتورهای جستجوی بزرگ است و گوگل نیز از همین استاندارد برای درک بهتر صفحات وب استفاده می کند.
مزایای واقعی اسکیما؛ فراتر از نمایش ستاره در گوگل
وقتی صحبت از اسکیما می شود، معمولاً اولین چیزی که به ذهن بسیاری از افراد می رسد، نمایش ستاره های امتیازدهی در نتایج جستجو است. اما این تنها یکی از کاربردهای اسکیما محسوب می شود و حتی در بسیاری از صفحات، هیچ ستاره ای نیز نمایش داده نخواهد شد.
ارزش واقعی اسکیما در این است که به موتورهای جستجو کمک می کند محتوای سایت را با دقت بیشتری تحلیل کنند و ارتباط میان موجودیت های مختلف را بهتر تشخیص دهند.
- درک بهتر موضوع و هدف هر صفحه توسط گوگل
- کمک به ایجاد نتایج غنی (Rich Results) در صفحات واجد شرایط
- شفاف تر شدن ارتباط میان صفحات، نویسنده، سازمان و وب سایت
- کمک به تحلیل دقیق تر اطلاعات توسط الگوریتم های هوش مصنوعی
- افزایش احتمال نمایش صحیح اطلاعات در سرویس های مختلف گوگل
- ایجاد ساختاری استاندارد و قابل فهم برای موتورهای جستجو
دقت کنید که اسکیما به تنهایی باعث افزایش رتبه سایت نمی شود. گوگل نیز بارها اعلام کرده است که داده های ساختاریافته یک فاکتور رتبه بندی مستقیم نیستند؛ اما استفاده صحیح از آن ها می تواند فهم بهتر محتوا را برای موتور جستجو فراهم کند و در برخی شرایط باعث نمایش قابلیت های ویژه در نتایج جستجو شود.
جمع بندی: اسکیما برای زیباتر شدن نتایج جستجو ساخته نشده است؛ بلکه برای قابل فهم تر شدن اطلاعات سایت طراحی شده است.
روش های پیاده سازی اسکیما
برای افزودن داده های ساختاریافته به صفحات وب، سه روش استاندارد وجود دارد. هر سه روش توسط Schema.org معرفی شده اند، اما از نظر سادگی، نگهداری و میزان استفاده، تفاوت هایی با یکدیگر دارند.
| روش | ویژگی | وضعیت پیشنهادی |
|---|---|---|
| Microdata | نشانه گذاری داخل عناصر HTML | کمتر استفاده می شود |
| RDFa | امکان تعریف متادیتا در HTML | استفاده محدود |
| JSON-LD | کد مستقل از ساختار HTML | روش پیشنهادی گوگل |
در این دوره تمرکز ما روی JSON-LD خواهد بود؛ زیرا علاوه بر خوانایی بیشتر، مدیریت آن ساده تر است و بدون ایجاد تغییر در ساختار HTML صفحه، می توان اطلاعات موردنیاز را در اختیار موتورهای جستجو قرار داد. در فصل های بعد، تمام نمونه کدها، تمرین ها و پروژه های عملی بر اساس همین روش آموزش داده خواهند شد.
قبل از کدنویسی، تفکر ساختاری را یاد بگیرید
اگر فقط یک نکته از این فصل را به خاطر بسپارید، بهتر است همین بخش باشد. بزرگ ترین اشتباه افراد تازه کار این است که تصور می کنند یادگیری اسکیما یعنی پیدا کردن چند قطعه کد آماده و قرار دادن آن ها داخل سایت. در حالی که اسکیما قبل از اینکه یک موضوع برنامه نویسی باشد، یک روش فکر کردن درباره اطلاعات است.
قبل از اینکه حتی یک خط کد بنویسید، باید بتوانید به سؤال های زیر پاسخ دهید:
- این صفحه دقیقاً چه نوع صفحه ای است؟
- موضوع اصلی صفحه چیست؟
- مالک یا ناشر این محتوا چه کسی است؟
- این صفحه با چه موجودیت هایی ارتباط دارد؟
- آیا این محتوا مقاله است، محصول است، دوره آموزشی است یا یک کسب وکار را معرفی می کند؟
اگر پاسخ این سؤال ها را ندانید، حتی استفاده از بهترین کدهای آماده نیز کمکی به پیاده سازی صحیح اسکیما نخواهد کرد؛ زیرا ابتدا باید موجودیت ها را بشناسید و سپس آن ها را به زبان قابل فهم برای موتورهای جستجو معرفی کنید.
نکته کلیدی این فصل: در اسکیما، مهم تر از نوشتن کد، شناخت درست موجودیت ها و روابط میان آن هاست. کدنویسی تنها مرحله نهایی این فرآیند است.